Experimenten Innovatie Challenge “Vernieuwing Toezicht in Welzijn” gestart

8 oktober 2019 - 's-Hertogenbosch

Begin dit jaar zijn zeven Raden van Toezicht van welzijnsorganisaties samen met hun bestuurder gestart met de Innovatie Challenge Vernieuwing Toezicht in Welzijn onder leiding van Barbara Geurtsen. Doel is dat deelnemers eind december 2019 een nieuwe werkwijze hebben ontwikkeld voor het toezicht op netwerken of zeggenschap van cliënten. De methodiek, die Barbara Geurtsen hiervoor  heeft ontwikkeld, is gebaseerd o.a. op de moderne managementtheorie van Design Thinking. Op 14 juni jl. ontwikkelden de deelnemers ideeën over de manier waarop zij het toezicht op netwerken of zeggenschap vorm kunnen gaan geven. Zij selecteerden vervolgens een idee wat zij in het najaar in de praktijk gaan brengen binnen de eigen omgeving.  De leerervaringen worden gebruikt om de ontwikkelde eigentijdse werkwijze verder te versterken. 

Een belangrijk inzicht was dat bestuurders, managers en professionals elkaar kennen en vinden binnen de samenwerking in een netwerk. Raden van Toezicht kennen elkaar veelal niet of nauwelijks. Terwijl de Governance Code Sociaal Werk vraagt om samenwerking bij netwerken, ook op het niveau van toezicht. Enkele deelnemers gaan nu in hun lokale omgeving een kennismakingsdialoog initiëren tussen collega-toezichthouders en hun bestuurders van een strategisch netwerk waarin hun organisatie participeert. Elkaar leren kennen,  kunnen vinden is de eerste stap. Vanuit daar is het opbouwen van vertrouwen mogelijk en kan gesproken worden over een gedeelde visie, doelen en waarden bij toezicht op netwerken. Wat kritische succesfactoren zijn voor een succesvolle samenwerking bij het toezicht op netwerken. De deelnemers die zich buigen over een werkwijze om zeggenschap bij de governance van de organisatie vorm te geven, ontdekten dat het belangrijk is om eerst inzichten te krijgen in wat cliënten beweegt alvorens een proces of aanpak te introduceren. Zorg dat je aansluit bij de leefwereld van cliënten, denk na vanuit het belang van cliënt en organisatie over de manier waarop wederkerigheid wordt ingevuld in het proces. Daarnaast is rolbewustzijn van RvB en RvT een belangrijk aspect.

Toezicht op netwerken

Het toezicht op netwerken is een complex en relatief nieuw fenomeen. Zowel in de literatuur als in de toezichtpraktijk is behoefte aan ontwikkeling van kennis over hoe deze rol en taak vorm te geven. Concrete vragen spelen als: Welke rol hebben we als RvT en hoe kijken we naar het netwerk vanuit onze taak om ook toe te zien op de besturing van netwerken? Waarop zien we toe als RvT van een organisatie die participeert in een netwerk/netwerken? Wie legt verantwoording af aan wie over de prestaties van het netwerk?
 

De Governance Code Sociaal Werk spreekt over een het belang om samen te werken om geen gaten in het toezicht op netwerken te laten vallen. De governance code geeft beperkt aanwijzing voor invulling van de samenwerking. Wel blijkt in de praktijk dat deze samenwerking nog in de kinderschoenen staat. Wat mogelijk inherent is aan het relatief nieuwe fenomeen van netwerk governance.

De Raden van Toezicht kennen elkaar dan veelal niet of hebben geen gedeeld beeld bij hun taak om toezicht te houden op netwerk. Tijdens de bijeenkomst op 14 juni jl. bleek de eerste logische stap dan ook te liggen bij het leren kennen van de collega-toezichthouders van organisaties, die ook in het netwerk participeren. Begin klein en kies één strategisch netwerk waarin de eigen organisatie actief is. Dat geeft een concrete context in de praktijk om toezicht op netwerken vorm te geven. Twee organisaties gaan initiatief nemen om een eerste ontmoeting met collega-toezichthouders en hun bestuurders te plannen in het najaar 2019. Een derde  deelnemende RvT gaat onderzoeken hoe zij samen met hun  bestuurders een rol kunnen spelen om de toegevoegde waarde van de eigen organisatie via 'story telling' op het netvlies te zetten en houden van partners in het netwerk. 

Zeggenschap van cliënten
Vaak hebben organisaties, die actief zijn op het gebied van sociaal werk, een zeer uiteenlopend veld of diffuus beeld van belanghebbenden. Om zeggenschap ook in het sociaal domein invulling te geven hebben deelnemers van het traject aanknopingspunten gevonden in het selecteren van een specifieke doelgroep. Ontwikkel voor deze groep een proces. Zorg wel eerst voor inzicht in de behoeften, drijfveren van deze clientgroep en denk na over de invulling van wederkerigheid, tijd en communicatievormen die aansluiten bij de leefwereld van de doelgroep. Wat beweegt bijvoorbeeld jongeren om mee te denken over de koers of kwaliteit van het jongerenwerk? Welke taal en communicatievormen sluiten aan bij de leefwereld van jongeren? Waarom en onder welke randvoorwaarden zouden druk bezette ouders hun kostbare tijd willen om hun mening over de kinderopvang te delen? Ook werd benoemd dat aandacht moet zijn voor het rolbewust zijn. “Als RvT zien wij vooral toe of het proces van zeggenschap wat de bestuurder doorloopt bij besluitvorming of nieuwe strategische keuzes”, aldus een deelnemer tijdens de challenge.

Vanuit deze inzichten gaat een bestuurder aan de slag met een nationaal bekende vlogger, woonachtig in het werkgebied, te betrekken om zo jongeren te bewegen mee te praten over keuzes voor het jeugdwerk. De RvT is aanwezig bij deze ontmoetingen met de jongeren. Zij hebben de rol om vooral te luisteren wat jongeren belangrijk vinden in het jongerenwerk en bijbehorende activiteiten. Ook kan in de vlog zo nodig aandacht worden besteed aan het verantwoorden van keuzes die in het jongerenwerk zijn of worden gemaakt. Een landelijke kinderopvangorganisatie kiest ervoor om geen landelijk centraal cliëntorgaan op te richten maar enkel te kiezen voor zeggenschap op lokaal niveau.  Dichtbij de omgeving van ouders en de ‘werkvloer’ waar de kwaliteit van kinderopvang wordt ervaren. Bovendien is het belangrijk voor een vorm te kiezen passend bij het drukke bestaan en digitale tijdperk. Dat (b)lijkt veel effectiever dan enkel een centraal orgaan, wat veraf staat van de leefomgeving van ouders.  Een ander interessant fenomeen is dat bij sociaal werk een cliënt vaak ook 'doorgroeit' en vrijwilliger wordt bij bijvoorbeeld buurtactiviteiten. In hoeverre is zeggenschap van vrijwilligers ingevuld en hoe staat dit bij de RvT op het vizier. Een derde organisatie gaat dit onderwerp invulling geven in de praktijk.

In deze maanden krijgen de ideeën verder invulling in de praktijk wat leidt tot nieuwe leerervaringen.
Deze ervaringen geven vervolgens weer aanknopingspunten om de nieuwe werkwijze verder te versterken.

Slotconferentie – u bent van harte welkom!

In het najaar zijn de deelnemers aan de slag met het uitvoeren van de experimenten in de praktijk. Op
6 december vindt bij de NVTZ een slotconferentie plaats “Vernieuwing toezicht in welzijn”.

 

Bent u toezichthouder van een organisatie, actief in het sociaal domein? Meldt u dan kosteloos aan voor 10 november a.s.

Interesse om mee te doen in 2020?
Wilt u met uw Raad ook een (nieuwe) werkwijze ontdekken voor invulling geven aan toezicht op netwerken, het verantwoorden van uw governance of zeggenschap? Lees meer over de 2e editie die in 2020 van start gaat!

initiatief
in samenwerking met
400dpiLogo.jpg
programma en begeleiding

     © 2018